کشور ما با داشتن شرایط آب و هوایی مساعد برای پرورش گونه های تجاری قورباغه از این پتانسیل و ظرفیت برخوردار است که به جمع کشورهای بزرگ تولید و صادرکننده این جانور بپیوندد.
وجود نواحی گرم و مرطوب در جنوب و مرطوب و معتدل در شمال کشور، بهره مندی از تالاب ها و آبگیرهای بسیاری در کشور و امتیازات مثبتی از قبیل فراوانی بالای غذای زنده برای تغذیه ی این جانور این امکان را برای کشور فراهم ساخته است که بتواند موفق تر از بسیاری کشورها در این صنعت و تجارت پررونق حضور یابد.
اهداف پرورش
صادرات گوشت این جانور به صورت تازه، منجمد و کنسروی، تهیه چرم از پوست، تولید کودهای کمپوست با کیفیت بالا از اندام های داخلی و کمک به کاهش استفاده از کودهای شیمیایی، اشتغال زایی، صادرات و درآمدزایی و...
فیزیولوژی و طبقه بندی علمی
قورباغه جانوری است از رده ی دوزیستان (Amphibia) و راسته ی بی دمان (Anura). اندام های خلفی آن طویل اند که باعث جهش حیوان در حرکت شده و نیز حیوان به وسیله ی این اندام های طویل به خوبی در آب شنا می کند. قلب قورباغه 3 حفره ای و متشکل از 2 دهلیز و 1 بطن است. در دهان قورباغه دو سوراخ کوچک اضافی دارد که با کیسه های صوتی در ارتباط هستند. قورباغه ها لقاح خارجی دارند. نوزاد قورباغه در موقع خروج از تخم کاملا آبزی است و در آب های راکد میزیدو پس از دگردیسی می تواند در خاک نیز زندگی کند. قورباغه بالغ باید برای تنفس به سطح آب بیاید اما می تواند چند دقیقه زیر آب بماند و اکسیژن محلول در آب را از راه پوست و خصوصا پوست نواحی خلفی مثل لگن جذب کند.
تفاوت قورباغه ها با وزغ 1- وزغ حرکت جهشی ندارد 2 – مردمک چشم وزغ ها عمودی ولی در قورباغه ها گرد است. 3- قورباغه ها معمولا بدن نرم و مرطوب دارند و در نزدیکی آب ها زندگی می کنند ولی وزغ ها پوست خشک و زگیل مانند دارند.
گونه های دارای ارزش تجاری
در جهان از سرده ی Rana چند گونه از نظر مصرف انسانی ارزش بالاتری دارند که شامل: قورباغه پلنگی (Rana pipiens)، قورباغه سبز (Rana clamitans)، قورباغه اردک ماهی (Rana palustrist) و قورباغه بزرگ آمریکایی (Rana catesbeiana)، می شود. همچنین قورباغه مردابی (Marsh frog) که در ایران و به خصوص مرداب انزلی به وفور یافت می شود نیز دارای ارزش تجاری و غذایی بالایی است. از قورباغه بزرگ آمریکایی به جهت درشت اندامی از تمام بدنش جهت مصارف تغذیه ای استفاده و در گونه های دیگر فقط از ران آنها استفاده می شود.
در ادامه به معرفی 2 گونه قورباغه مردابی و قورباغه بزرگ آمریکایی می پردازیم.
قورباغه مردابی Marsh Frog
اسم علمی: Rana ridibundus
طول قورباغه بالغ: حداکثر 17 سانتی متر، نرها حدود 12 سانتی متر
وزن قورباغه بالغ تا 500 گرم
گسترش جغرافیایی: این گونه در اکثر نقاط دنیا پراکندگی دارد و گونه ای جهان شمول است و از نظر خوراکی و تجاری گونه ای بسیار مهم به شمار می آید.
تولیدمثل و تخم گذاری: در فصل بهار و آب های کم عمق
تعداد تخم: حدود 1000 تا 12000 تخم که بسته به سن و جثه متغیر است.
رشد و تغذیه: تغذیه در دوره لاروی از بی مهرگان و گیاهان آبزی است و پس از دگردیسی از حشرات، کرم های خاکی، عنکبوت ها و...
جای جدول
قورباغه بزرگ آمریکایی: American Bullfrog
اسم علمی: Rana catesbeiana
طول قورباغه بالغ ماده: 15-9 سانتی متر (در بعضی موارد تا 20 سانتی متر)
گسترش جغرافیایی: این قورباغه بومی نواحی آمریکای شمالی است و هم اینک در بسیاری از نواحی جهان مثل: آسیا جنوب آمریکا و اروپا یافت می شود.
تولیدمثل و تخم گذاری: اواخر بهار و اوایل تابستان
تعداد تخم: جنس ماده می تواند تا 000/20 تخم تولید کند.
طول عمر: 8 تا 10 سال در طبیعت و تا 16 سال در اسارت
رشد و تغذیه: دوره دگردیسی از چند ماه (در نواحی جنوبی و گرم تر) تا 3 سال (در نواحی شمالی و سردتر) متغیر است. تغذیه در زمان لاروی و پس از آن مشابه سایر قورباغه های خوراکی است و باید به کیفیت غذا و میزان آنها توجه ویژه ای نمود.
جای جدول
تکثیر و پرورش
به سه شکل: طبیعی، نیمه طبیعی و مصنوعی
نحوه پرورش مصنوعی
دو حیوان نر و ماده پس از جفت گیری در خشکی برای مدت کوتاهی به زیر آب می روند. سپس ابتدا حیوان ماده و پس از آن حیوان نر سلول های جنسی خود را در آب رها می کنند. هر مولد ماده حدود 3 تا 5 هزار تخم می گذارد که این مقدار بسته به جثه، سن و گونه تغییر می کند. باید توجه داشت که عمل تخم ریزی در آب راکد صورت گیرد همانند برکه ها. این برکه ها نباید بیش از 400 مترمربع و عمق آنها در حدود 85-80 سانتی متر باشد. قورباغه مولد را باید از نظر کیفیت آب، نوع تغذیه و عدم ابتلا به انواع بیماری های ویروسی، انگلی و باکتریایی مورد مراقبت قرار داد.
تخم ها پس از 5 تا 20 روز به شکل لاروهای دم دار با طول حدود 5 میلی متر ظاهر می شوند. این مدت بستگی به میزان دمای آب دارد. در این مرحله به ماهی های کوچک شبیه هستند. پس از چند روز طول آنها به حدود 10 میلی متر می رسد. لاروها پس از حدود 20 روز یا سه هفته به بچه قورباغه و پس از گذشت هفت هفته به قورباغه جوان تبدیل می شوند. باید توجه داشت که بچه قورباغه ها را وارد برکه های بزرگتر و ایمن از مار، پرندگان و سایر شکارچیان نمود. همان طور که گفته شد تغذیه لاروها از بی مهرگان آبزی و گیاهان است و با رشد جانور و پس از دگردیسی جانوران کوچک و متحرک مثل: انواع حشرات، کرم ها، ماهیان کوچک و... را می خورد. یکی از راهکارهای مفید در مزارع پرورش قورباغه برای جذب بیشتر حشرات و سایر بندپایان به عنوان غذای اصلی قورباغه ها روشن کردن چراغ در شب است. این عمل موجب حرکت آنها به سمت منبع نور شده و به این وسیله در دسترس قورباغه ها قرار می گیرند.
قورباغه ها پس از رسیدن به وزن مطلوب و رشد کافی صید شده و در صورتی که هدف پرورش استفاده از گوشت باشد پس از جدا کردن قسمت های ناقد ارزش خوراکی و با رعایت موزاین بهداشتی جهت مصرف به صورت: تازه، منجمد و یا کنسروی آماده می شوند.
پرورش نیمه طبیعی و طبیعی
این روش با وارد کردن تعدادی مولد به برکه ها و مرداب هایی که حصارکشی شده اند انجام می شود. در روش طبیعی نیز قورباغه ها را از سطح طبیعت جمع آوری می کنند. این روش در کشورهایی که به دلیل کمبود منابع غذای زنده برای این جانور و هزینه بالای نیروی انسانی و کارگری امکان پرورش مصنوعی مقرون به صرفه نیست انجام می شود.
صادرات و بازار هدف
گوشت قورباغه از نظر طعم و مزه نزدیک و مشابه گوشت گوساله است و در بسیاری از کشورهای اروپایی از قبیل: فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و همچنین در کشورهای آمریکایی مثل آمریکا و کانادا محبوبیت بالایی دارد. به طور مثال کشور آمریکا سالانه حدود 1500 تن گوشت قورباغه وارد می کند. در زمینه صادرات کشورهای جنوب شرق آسیا از جمله: اندونزی، بنگلادش، چین و ژاپن جزء بزرگ ترین صادرکنندگان به شمار می آید. در این میان کشور اندونزی بزرگ ترین کشور اسلامی جهان فقط در سال های دهه ی 1990 سالانه بیش از 8000 تن قورباغه پرورش و به بازار عرضه کرده است.
شروع فعالیت در این بخش
متقاضیان فعالیت در این بخش باید با مراجعه به سازمان دامپزشکی کشور و اخذ پروانه بهره برداری، برای واردات مولد گونه های گوشتی اقدام کنند و یا از قورباغه بندرانزلی برای پرورش استفاده کنند. لازم به ذکر است ضوابط بهداشتی تکثیر و پرورش این جانور همانند ضوابط بهداشتی آبزیان دیگر بوده و متقاضیان باید بعد از اخذ موافقت اصولی از سازمان شیلات برای پروانه تاسیس و بهره برداری بهداشتی از سازمان دامپزشکی کشور اقدام کنند.
لازم به ذکر است پرورش قورباغه به منظور صادرات از سوی نماینده ولی فقیه در سازمان دامپزشکی حلال اعلام شده است.
می توان با تدوین برنامه ای اصولی و هدفمند و استفاده از تجربیات کشوهای موفق در این زمینه و دقت در رموز موفقیت آنها (از جمله کیفیت و بسته بندی مرغوب و قابل رقابت در بازارهای جهانی) و نیز امکان دریافت تسهیلات برای فعالان این بخش و حمایت از آنها راه را برای حضور گسترده مشتاقان به سرمایه گذاری و شرکت در این صنعت و تجارت پررونق هموارتر کرد.
منبع: اخبار روستا
