رز

نام علمی:     Rosa sp

تیره: Rosaceae

برخی رزها در ایران به صورت وحشی یافت شده و نام‌گذاری شده‌اند. مثل رز رشتی، رز اصفهان، ... که از آنها بصورت گل بریدنی، گیاه گلدانی، گیاه باغی و تولید عطر و گلاب استفاده می‌شود.

توجه زیاد به گل رز که به آن ملکه گلها نیز گفته می‌شود به دلیل چندساله بودن، ارقام بسیار جدید زیاد با فراوانی رنگ‌ها، شکل‌های مختلف، اندازه‌های مختلف و آسانی نسبی تولید و نگهداری آن چه در محیط بیرون و چه در گلخانه می‌باشد. از هر بوته کشت شده در گلخانه می‌توانیم در سال چندین بار و به مدت چند سال گل بریدنی بگیریم.

به تقریب تمام گونه‌های ورد چوبی و دارای شاخه‌های خاردار هستند. این گیاهان می‌توانند برافراشته بوده و بصورت درختچه درآیند و یا اینکه به شکل بالا رونده یا خزنده باشند. برگ‌ها متناوب مرکب، خزان‌شونده یا دائمی هستند. گلها ممکن است بصورت گل‌آذین منفرد، دیهیم یا خوشه گرزن (پانیکول) باشند. برخی از گونه‌های وحشی دارای ۵ گلبرگ و تعداد زیادی پرچم هستند. تخمدان زیرین بوده و در داخل میوهای گوشتی به نام Hip قرار دارد که این میوه می‌تواند با رسیدن از زرد تا قرمز تغییر رنگ دهد. اغلب گونه‌های در طول فصل‌های بهار و تابستان گل می‌دهند. یک گونه ورد یعنی R. moschata ( R. autumnalis × noisettana ) در پاییز نیز گل می‌دهد و شاید یک روزکوتاه باشد. ارقامی از رز تهیه شده‌اند که خار ندارند، حذف خار همراه با حساسیت به بعضی بیماری‌هاست. در بعضی ارقام رز، خارها زیباتر از گل است.

گونه‌های رز که تاکنون شناسایی شده بیش از ۲۵۰ عدد می‌باشد که تنها حدود ۷ گونه آن در تولید رزهای کنونی نقش داشته‌اند. که تولید R × hybrida L  را نموده‌اند.

1. R. chinensi
2. R. gallica
3. R. centifoli
4. R. bourbo
5. R. damascea
6. R. gigan
7. R. odorata

از نظر باغبانی می‌توان رزها را بصورت زیر دسته‌بندی نمود:

۱. رزهای گونه‌ای: که هر کدام از رزها در این دسته‌بندی یک گونه مشخص دارند مثل R. canina وحشی بوده‌اند و از سراسر دنیا جمع شده‌اند و کشت و کار شده‌اند و از اول وجود داشته‌اند.

۲. رزهای قدیمی: دو رگه‌ها یا جهش یافته‌هایی هستند که در رزهای گونه‌ای داشته‌ایم. مثل R. damascena که گونه‌ای است و پس از یک تغییر به گروه قدیمی‌ها می‌پیوند.

۳. رزهای دورگه چای Hybride tea roses : از تلاقی متعددی که در رزهای گونه‌ای رخ داده به وجود آمده‌اند. اینها در انتهای ساقه دارای یک تک گل درشت هستند. و بعنوان شاخه بریده مورد مصرف دارد.

۴. رزهای مینیاتور: ارتفاع گیاه کم و برگ‌ها و گلها کوچکند و در بعضی گونه‌ها حالت رونده دارد. معمولا به صورت خوشه‌ای گل می‌دهند.

۵. رزهای گراندی فلورا: هم خوشه‌ای گل می‌دهند و هم تکی (بر روی یک بوته).

۶. رزهای پیشرفته: دو رگه بین رزهای گونه‌ای و قدیمی هستند.

۷. رزهای خوشه‌ای: هم خوشه‌ای، هم تکی گل می‌دهند. بعنوان گل بریدنی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

۸. رزهای بالا رونده:  بر روی تنه درختان و پوشش دیوارها استفاده می‌شوند.

۹. رزهای رونده: از آنها می‌توانیم آلاچیق درست کنیم.

۱۰. رزهای چندگلی: معمولا گلهای آنها ریزتر از گلهای خوشه‌ای است. بعضی مواقع رزهای مینیاتور را در این گروه قرار می‌دهند.

در طبقه‌بندی دیگر بر اساس نام گزارش دهنده، یابنده، نام مکان و یا مشخصات گیاه‌شناسی آنها می‌باشد و شامل موارد زیر است:

R. damascena به نام گل محمدی مشهور بوده و یکی از قدیمی‌ترین وردهاست. اغلب بصورت درختچه‌ای باریک و بلند است. R. foetida از نسترن های وحشی بومی آسیا بوده و بهنام R. lutea نیز نامیده می‌شود. یک واریته آن  R. f. persiana است که به رز ایرانی گل زرد معروف و بسیار معطر است. واریته R. f. biocolor است که گل دو روی نامیده می‌شود که رنگ آن قرمز طلایی بوده ولی وسط گل به رنگ زرد طلایی می‌گراید.

گلدهی

گل‌انگیزی در ورد به عوامل محیطی وابسته نیست. با این حال دارای رقم‌های دائم‌گل و غیردائم گل است که برای تولید گل در گلخانه از انواع دائم‌گل استفاده می‌شود. وردهای باغی هم شامل رقم‌های دائم‌گل و هم رقم‌های غیردائم گل است.

رزهای گلخانه‌ای معمولا رز خنثی هستند و پیوسته گل می‌دهند. رزها آفتاب‌دوست هستند و در شرایط بیرون روزبلند غیر اجباری می‌باشند.