برای اندازه گیری های بیشتر، بهتر و دقیقتر می توانید به کتاب مقابل و پایان نامه های گروه زیست شناسی، صنایع غدایی، زراعت و باغبانی مراجعه کنید.

متن کامل این صفحه را از لینک زیر دانلود کنید.

اندازه‌گیری روغن در بذر

برای اندازه‌گیری روغن در بذر از روش وزنی استفاده شد. در این روش یک گرم بذر وزن می‌گردد و با ۱۸ میلی‌لیتر محلول ان- هگزان و ایزوپروپانول که به‌نسبت حجمی ۳: ۲ با هم مخلوط شده‌اند در یک هاون خرد شده و مخلوط به‌دست آمده توسط کاغذ صافی درون بشری که از قبل وزن شده بود، صاف گردید. سپس هاون و دسته هاون با ۶ میلی‌لیتر محلول ان- هگزان و ایزوپروپانول شستشو داده شده و مجددا صاف می‌گردد. محلول صاف شده پس از تبخیر ان-هگزان و ایزوپروپانول توزین می‌گردد. اختلاف وزن اولیه بشر (بشر خالی) و وزن ثانویه آن مقدار روغن موجود در یگ گرم بذر را نشان می‌دهد. در نهایت مقدار روغن بر حسب میلی‌گرم به‌ازای گرم وزن تر بافت محاسبه گردید.

نکته مهم: نظر به‌اینکه در این روش مقدار روغن برآورد شده برای این گیاهان کم بود بنابراین یک مرحله دیگر به روش بالا اضافه شد. بدین‌صورت که بعد از این که بذر در هاون با محلول ان هگزان- ایزوپروپانول خرد شدند مستقیما به لوله‌های پلی‌اتیلنی منتقل شدند و دیگر عمل صاف‌کردن صورت نگرفت. بعد این لوله‌ها با دور ۱۰۰۰ به‌مدت ۱۰ دقیقه سانتریفیوژ شدند و بعد از سانتریفیوژ فاز بالایی به داخل بشر از قبل وزن شده ریخته شد و عمل تبخیر صورت گرفت و دوباره بشر وزن شد که اختلاف وزن درصد روغن می‌باشد.

نکته: در مواردی که در عصاره الکلی رنگیزه وجود دارد برای حذف رنگیزه از سولفات‌سدیم استفاده می‌شود. بدین‌صورت که ۲ گرم از این ماده در ۳۰ میلی‌لیتر آب مقطر حل می‌گردد. بعد از آن به‌ازای هر ۲۴ میلی‌لیتر عصاره الکلی ۱۲ میلی‌لیتر از این ماده اضافه می‌شود و در قیف جداکننده ریخته می‌شود. بعد در قیف محکم می‌شود و برای یک دقیقه تکان داده می‌شود. در حین کار سر قیف به‌طرف بالا نگهداشته می‌شود و آرام انتهای آن باز می‌شود تا گاز تشکیل شده خارج می‌شود این عمل چندین بار انجام می‌شود. بعد از یک دقیقه، سر قیف برداشته می‌شود. رنگیزه‌ها در انتهای قیف با سولفات‌سدیم ته‌نشین می‌گردد که با بازکردن دهانه قیف به‌آرامی از فاز الکلی جدا می‌گردد. ادامه کار مثل بالا است.

استخراج و اندازه‌گیری قندهای محلول

استخراج قندهای محلول

استخراج قندهای محلول با استفاده از روش اوموکولو (۱۹۹۶) انجام شد. در این روش ۴۰ میلی‌گرم از بقایای بافتی (بذری) به‌جا مانده پس از استخراج روغن در لوله‌های پلی‌اتیلنی (لوله‌های سانتریفیوژ) با ۵ میلی‌لیتر اتانول ۸۰ درصد مخلوط و به‌مدت ۱۰ دقیقه در حمام آب گرم (بن‌ماری) با دمای ۷۰ درجه سانتی‌گراد قرار گرفت. عصاره‌های الکلی به‌دست آمده به‌مدت ۱۵ دقیقه با دور ۱۰۰۰g سانتریفیوژ گردید و محلول شفاف به‌دست آمده حاوی قندهای محلول به یک بشر منتقل شد و عمل فوق ۴ مرتبه دیگر بر روی بقایای بافتی به‌جا مانده تکرار گردید. در نهایت عصاره الکلی با حرارت تغلیظ شده و حجم آن به یک‌پنجم اولیه رسید و از آن برای اندازه‌گیری انواع قندهای محلول استفاده شد.

نکته: برخی اوقات در برخی از گیاهان غیر‌روغنی، می‌توان مستقیما از بذر نمونه رفت بدین‌صورت که برای مثال ۵/۰ گرم بذر وزن و مراحل استخراج قندهای محلول درست مثل بالا انجام می‌شود و عصاره الکلی به‌دست آمده تبخیر می‌شود تا زمانی که به یک‌پنجم مقدار اولیه خود برسد.

نکته: برخی اوقات در هنگام تبخیر مقدار عصاره الکلی کمتر از ۵ میلی‌لیتر می‌شود (برای مثال ۴ میلی‌لیتر) در این هنگام می‌توان مقدار کم شده را با آب تکمیل کرد (یعنی یک میلی‌لیتر آب اضافه می‌شود) و اندازه‌گیری‌های بعدی بر روی این عصاره الکلی انجام می‌شود.

نکته: برخی اوقات در عصاره الکلی قندی رنگیزه وارد می‌شود که برای رنگ‌زدایی از پودر زغال استفاده می‌شود. بدین‌صورت که به‌ازای هر ۲۰ میلی‌لیتر از عصاره قندی، ۲۰۰ میلی‌گرم پودر زغال اضافه می‌شود و در g۴۰۰۰ به‌مدت ۱۵ دقیقه سانتریفیوژ می‌شود.

اندازه‌گیری قند کل

اندازه‌گیری قند کل به‌ روش مک‌کریدی و همکاران (۱۹۵۰) انجام گردید. برای اندازه‌گیری قند کل ۲/۰ میلی‌لیتر (۲۰۰ میکرولیتر) از عصاره تغلیظ شده با ۳ میلی‌لیتر آنترون مخلوط و به‌مدت ۲۰ دقیقه در حمام آب گرم با دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد قرار گرفت. میزان جذب نور هر یک از نمونه‌ها پس از سردشدن در طول موج ۶۲۰ نانومتر اندازه‌گیری شد.

قبل از اندازه‌گیری قند کل نمونه، ابتدا باید منحنی استاندارد قند کل رسم گردد که برای رسم آن از محلول گلوگز ۱ میلی‌گرم در ۱ میلی‌لیتر آب استفاده شد. لازم به ذکر است که برای آنکه دقت اندازه‌گیری بیشتر گردد می‌توان ۵ میلی‌گرم گلوگز را با ۵ میلی‌لیتر آب مخلوط کرد و استفاده کرد. پس از تهیه محلول گلوگز، در لوله‌های آزمایش شیشه‌ای مقادیر ۰، ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ میکرولیتر از محلول فوق که به‌ترتیب حاوی ۰، ۲۰، ۴۰، ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰ میکروگرم گلوگز بود، اضافه گردید. در نهایت حجم محلول‌ها با آب مقطر به ۲۰۰ میکرولیتر رسانده شد. لوله آزمایشی که فاقد گلوگز بود به‌عنوان شاهد استفاده شد (بلانک). پس از آن ۳ میلی‌لیتر آنترون به هر کدام از لوله‌های آزمایش اضافه شد و پس از اضافه کردن، لوله‌های آزمایش به‌مدت ۲۰ دقیقه در حمام آب گرم با دمای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد قرار گرفت و پس از سرد شدن در طول موج ۶۲۰ نانومتر قرائت گردید ( جدول و شکل زیر).

نکته: برای تهیه ۱۰۰ میلی‌لیتر معرف آنترون، ابتدا ۷۶ میلی‌لیتر اسیدسولفوریک ۹۸ درصد با ۳۰ میلی‌لیتر آب رقیق شد. بعد از سرد شدن ۱۵۰ میلی‌گرم آنترون در آن حل گردید و در ظرف کهربایی نگهداری شد.

نکته: لازم به ذکر است که اسید باید کم کم در آب ریخته شود و آب در اسید ریخته نشود زیرا احتمال خطر وجود دارد.

جدول۲. طرز تهیه نمودار استاندارد قندهای محلول

نکته: لازم به ذکر است که وقتی نمونه اصلی پس از اعمال تیمار با اسپکتوفتومتر خوانده می‌شود عدد خوانده شده باید در رنج اعداد منحنی استاندارد باشد و اگر بالاتر از اعداد منحنی استاندارد بود باید به‌جای ۲/۰ میلی‌لیتر، ۱/۰ میلی‌لیتر از عصاره الکلی برداشته شود و به آن ۱/۰ سی‌سی آب اضافه گردد و بعد مراحل بعدی ادامه پیدا کند.

اندازه‌گیری قندای احیایی

قندهای احیایی به روش میلر (۱۹۵۹) اندازه‌گیری شدند. برای اندازه‌گیری قندهای احیایی ۵/۱ میلی‌لیتر از عصاره تغلیظ شده حاوی قندهای محلول با ۵/۱ میلی‌لیتر از معرف دی‌نیتروسالیسیلیک اسید مخلوط شده و به‌مدت ۲۰ دقیقه در حمام آب گرم در دمای ۹۰ درجه‌ سانتی‌گراد قرار گرفت. پس از آن بلافاصله ۵/۰ میلی‌لیتر پتاسیم سدیم تارتارات %۴۰ به آن افزوده و پس از سرد شدن لوله‌ها جذب نور آنها در طول موج ۵۷۵ نانومتر خوانده شد.

برای تهیه منحنی استاندارد از محلول گلوگز با غلظت ۱ میلی‌گرم در میلی‌لیتر استفاده شد. به هر یک از لوله‌های آزمایش، مقادیر ۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰، ۴۰۰، ۶۰۰، ۸۰۰، و ۱۰۰۰ میکرولیتر از محلول گوکز که به ترتیب حاوی ۰، ۱۰۰، ۱۵۰، ۲۰۰، ۴۰۰، ۶۰۰، ۸۰۰، و ۱۰۰۰ میکروگرم گلوکز بودند، اضافه گردید. در نهایت حم لوله‌های آزمایش توسط آب مقطر به ۵/۱ میلی‌لیتر رسانده شد. لوله‌های آزمایشی که فاقد گلوکز بود، به‌عنوان شاهد در نظر گرفته شد. پس از انجام مراحل ذکر شده در بالا میزان جذب نور در طول موج ۵۷۵ نانومتر خوانده شد و با استفاده از آن منحنی استاندار رسم گردید (شکل ۲-۲).

نکته: برای تهیه ۱۰۰ میلی‌لیتر معرف دی‌نیترو سالیسیلیک اسید، ۱ گرم هیدروکسید سدیم را در آب مقطر حل کرده و سپس ۰۵/۰ گرم سولفیت سدیم (Na_۲SO_۳) به آن اضافه می‌گردد. در ظرف دیگری ۱ گرم دی‌نیترو سالیسیلیک اسید را با ۲/۰ گرم فنل در آب مقطر حل کرده و به محول اول اضافه می‌شود و با آب مقطر به جم نهایی ۱۰۰ میلی‌لیتر می‌رسد.

جدول ۲-۲- طرز تهیه نمودار استاندارد قندهای احیایی به روش میلر (۱۹۵۹)

اندازه‌گیری فروکتوز

اندازه‌گیری فروکتوز با استفاده از روش اشول (۱۹۵۷) انجام گردید. بدین منظور به ۲ میلی‌لیتر از عصاره الکلی تغلیظ شده، ۱ میلی‌لیتر معرف ری‌سورسینول اضافه نموده، سپس ۷ میلی‌لیتر اسید کلریدریک رقیق به آن اضافه می‌کنیم. لوله‌ها را در حمام آب گرم با دمای ۸۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۱۰ قرار داده و پس از آن، آنها را به ‌مدت ۵ دقیقه در آب شیر غوطه‌ور ساخته تا خنک شوند. سپس جذب محلول رنگی هر یک از نمونه‌ها در طول موج ۵۲۰ نانومتر در فاصله ۳۰ دقیقه قرائت شد.