تاکسونومی (رده بندی):   قلمرو Plantae زیرقلمرو Tracheobionta Class دسته Magnoliopsida راسته Myrtales خانواده Myrtaceae جنس Callistemon گونه viminalis نام علمی C. viminalis (Sol. ex Gaertn.) G. Don. نام انگلیسی رایج Weeping bottle brush نام فارسی شیشه­ شور مجنون

مورفولوژی:

شیشه­ شور مجنون گیاهی همیشه­ سبز بوده و به صورت درختچه­ای مرتفع یا درختی کوچک با ارتفاع ۵/۱ تا ۶ متر دیده می‌شود. پوست شاخه­های جوانش خاکستری رنگ و ترک ­بردارنده است. شاخه­های باریک و بلند درخت، با گذر زمان حالت مجنون به درخت می­دهد. گیاه در حالت طبیعی تمایل به رشد چندشاخه­ای دارد اما می­توان آن را با هرس بصورت یک­ تنه وادار به رشد کرد.

برگهای آن دارای رنگ سبز روشن، کامل، متناوب، بدون دمبرگ، بصورت خطی-سرنیزه­ای تا خطی، دارای رأس نوک ­تیز و قاعده­ای باریک، محکم و به طول ۴-۷ سانتی­متر و با عرض ۴/۰-۸/۰ سانتی­متر دیده می­شود. هنگام رسیدن بدون کرک و یا با کرکهای بلند است. گل­ها، تقریباً بدون دمگل، نرماده، در گل­آذین سنبله­ای قرار دارد. محور سنبله و قسمتی از ساقه در زیر آن پوشیده از کرکهای سفید است که تا بالای سنبله رشد می­کند. دارای پرچم­های متعدد و بسیار بلندتر از گلبرگ­ها با میله‌های پرچم قرمزخونی­روشن که تا فاصله­ی کمی از قاعده بهم­پیوسته و به یک حلقه­ی کوتاه در انتهای قاعده متصل هستند. خامه، منفرد، نخی شکل و با رنگ قرمز خونی تقریباً هم­اندازه میله­های پرچم دیده می­شود. گلبرگ­ها پنج ­تایی، بسیار کوچک و غیرمشخص است. در سطح پشتی کرکدار و دارای رنگ سبز مایل به زرد با نقاط شفاف می­باشد. تخمدان ۳ یا ۴ حجره­ای و دارای تخمک­های متعدد در هر حجره می­باشد. کاسه گل در حالت میوه خیلی چوبی شده و بدون پایک است. میوه­ها فاصله­دار بوده و در حالت رسیده تو همرفته و بدون فضای خالی نمی­باشد. میوه­ها همواره روی درخت باقی می­ماند.

گونه ­های مختلف جنس کالیستمن، شباهتهای قابل­توجهی در ویژگی گل و گلدهی خود دارند و تفاوتهای موجود در آنها تنها در وسعت، استحکام برگها و طول و رنگ پرچم آنهاست، بگونه­ای که گاهی می­توان همه­ی آنها را ارقام مختلف یک گونه دانست .

اکولوژی:

شیشه­ شور برای رشد، نیاز به آفتاب کامل دارد. آب و هوای معتدل برای رشد این گیاه بسیار مناسب است و دمای کمتر از ۲۰ درجه فارنهایت سبب آسیب به آن خواهد شد. در انواع خاکهای رسی، لومی، شنی، خاکهایی با خاصیت قلیایی کم، خاکهای اسیدی که مرطوب بوده و زهکش خوبی داشته باشند رشد خوبی خواهند داشت. در خاکهای قلیایی شدید امکان ایجاد کلروز در برگها وجود دارد. به نمکهای معلق موجود در هوا مقاومت متوسطی نشان می­دهد. هرچند مقاومت به خشکی در این گیاه بالاست ولی بهترین شرایط برای گلدهی و رشد در خاکهای مرطوب و با مواد غذایی کافی صورت می­گیرد. دارای ریشه­های سطحی است و زهکش خوب در خاک رشد خوب ریشه­ها را به­دنبال خواهد داشت. به­نظر می­رسد، شاخه­های نازک آن در نواحی دارای بادهای شدید نامناسب باشد، ولی شاخه­های باریک و بلند و محکم آن مشکل خاصی را در این مناطق نخواهد داشت. انجام هرس برای توسعه و رشد شاخه­های قوی لازم است. از طرفی هرس شاخه­های مجنون پایین درختچه نیز می‌تواند سایه­بان مناسبی برای انسانها و پارکینگی برای ماشینها نیز به حساب آید.

پراکنش در ایران و جهان:

جنس کالیستمن بین بیست تا بیست­ وپنج گونه دارد که همگی بومی استرالیا و تاسمانی می­باشد. گونه­ ی ویمینالیس، هم­ اکنون در آسیا در کشورهای عراق، قبرس، افغانستان و کشورهایی از اروپا و امریکا پراکنده شده است. در ایران، در نواحی جنوبی و شمال کشور این گونه مشاهده شده است

ارائه دهنده مطلب: صدیقه شکری کارشناسی ارشد باغبانی گرایش گیاهان زینتی